Izrael / zobacz miasta/regiony / zobacz oferty w tym kraju

Izrael

Stolica: Jerozolima
Powierzchnia: 21.1 tys. km2
Języki: hebrajski, arabski
Waluta: 1 nowy izraelski szekel = 100 agorot
Ludność: 6.2 mln. mieszkańców
Główne miasta: Hajfa, Holon, Riszon le Zlon, Petach Tikwa, Bat Jam, Natanja, Beer Szewa
Ustrój: republika
Skład etniczny: Żydzi – 82%, w tym urodzeni w Izraelu – 50%, urodzeni w Europie, Ameryce i Oceanii – 20%, urodzeni w Afryce – 7%, urodzeni w Azji – 5%, pozostali (głównie Arabowie) – 18%
Podział administracyjny:
6 okręgów – Centralny, Hajfa, Jerozolima, Południowy, Północny, Tel Awiw

Położenie:

Państwo Izrael, powstałe w 1948 r. na terytorium Palestyny, leży na wschodnim wybrzeżu Morza Śródziemnego. Na jego obszarze można wyróżnić cztery krainy. Na zachodzie znajduje się wąska, żyzna i gęsto zaludniona Równina Nadbrzeżna. Wnętrze kraju zajmują obszary wyżynne, pocięte uskokami i pęknięciami tektonicznymi, ciągnące się od Galilei na północy, poprzez Judeę w środkowej części kraju, po położoną na południu kraju pustynię Nagew. Wschodnie obszary zajmują ułożone południkowo zapadliska tektoniczne, stanowiące północne przedłużenie Wielkich Rowów Afrykańskich. Leży tu Jezioro Tyberiadzkie i Morze Martwe, odwadniane przez rzeki Jordan i Wadi al-Araba.
Najwyższy szczyt kraju to Góra Meron (1208 m), najniższy punkt - Morze Martwe (400 m p.p.m.), najdłuższa rzeka - Jordan (320 km).

Klimat

Obszar Izraela położony jest w strefie klimatów śródziemnomorskich, a południowa część tego panstwa należy do strefy zwrotnikowej. W Izraelu panuje klimat śródziemnomorski, lato jest suche i gorące, zimy - wilgotne, z dużą ilością opadów zwłaszcza na górzystej północy.

Roczna suma opadów atmosferycznych waha się w granicach:
- 1000 mm - północ kraju
- 50 mm - południe kraju
- 1100 mm - obszary górskie

Średdnia temperatura powietrza wynosi latem 33° zimą 10°.

Regiony i miejscowości turystyczne:

Jerozolima:

Najświętsze miejsca trzech wielkich religii oraz główne atrakcje turystyczne znajdują się na Starym Mieście. Otoczone jest ono murem pochodzącym z XVI wieku z siedmioma bramami i 34 wieżami. Wewnątrz ciasne, kręte i gwarne uliczki prowadzą wśród dzielnic Muzułmańskiej, Chrześcijańskiej, Żydowskiej i Ormiańskiej do najważniejszego miejsca miasta - Wzgórza Świątynnego.
Dziś wzgórze zajmuje potężny plac otoczony murem z siedmioma bramami Haram esh-Sharif. Wznoszą się na nim dwa szczególnie ważne dla muzułmanów meczety. Pierwszy to Kopuła Skały (Kubbat as-Sachra). Ten wspaniały meczet z VII wieku kryje w sobie Świętą Skałę - miejsce ofiary Abrahama, z którego Mahomet miał rozpocząć Nocną Podróż. Obok znajduje się pochodzący z tego samego okresu Meczet al-Aksa, największa świątynia muzułmańska w Izraelu. Żydzi czczą natomiast przylegający od strony zachodniej do placu pozostały fragment muru otaczającego niegdyś świątynię, nazywany Ścianą Płaczu - Kotel Hama’aravi. Przychodzą tu aby tradycyjnie opłakiwać zburzenie świątyni przez Rzymian w 70 r.
Dla chrześcijan najświętszym miejscem jest Bazylika Grobu Świętego wznosząca się w dzielnicy chrześcijańskiej Starego Miasta. Pierwszą świątynię wzniósł Konstantyn Wielki w miejscu, zgodnie z tradycją chrześcijańską, góry Kalwarii na której ukrzyżowano Chrystusa. Obecna budowla pochodzi z czasów utworzonego przez krzyżowców Królestwa Jerozolimskiego. Wewnątrz bazyliki najważniejszym miejscem jest Grób Jezusa - miejsce Zmartwychwstania.
Dzielnicę muzułmańską i chrześcijańską łączy święta ulica chrześcijan Via Dolorosa. Według tradycji to właśnie tędy był prowadzony Chrystus na ukrzyżowanie. Już od czasów bizantyjskich urządza się drogą procesję, z czasem powstały przy niej stacje drogi krzyżowej. Tradycyjnie jest ona prowadzona przez franciszkanów w każdy piątek o 15.
Na południe od Starego Miasta, za bramą Syjońską na górze Syjon wznosi się Wieczernik, pomieszczenie w którym Chrystus z apostołami spożył ostatnią wieczerzę. Jest to jednocześnie pierwszy kościół chrześcijański. Obecna budowla pochodzi z XIV wieku, znajduje się w niej także szczególnie czczony przez Żydów Grób Dawida.

Duży napływ pielgrzymów sprawia, że w Jerozolimie jest szczególny popyt na pamiątki i dewocjonalia. Większość sklepów i straganów oferujących tego typu wyroby znajduje się w ciasnych uliczkach Starego Miasta, szczególnie przy głównych ośrodkach kultu. Można tu także dostać polskojęzyczne albumy i kasety wideo z filmami o Izraelu. Popularnym zakupem są tu także sandały
Dla planujących poważniejsze zakupy lepiej polecić domy i centra handlowe Nowego Miasta. Futra i odzież najlepiej kupić w dzielnicy Talpiot, natomiast biżuterię na Ben Yehuda St.
Ci, którzy chcą zobaczyć prawdziwy targ arabski na którym handluje się zwierzętami powinni wcześnie rano wybrać się pod mury Starego Miasta na przeciwko Muzeum Rockefellera. Największy bazar żydowski oferujący głównie produkty spożywcze, ale nie tylko, to Mahane Yehuda w Nowym Mieście. Ci, którzy chcieliby się zaopatrzyć w różnego rodzaju judaica znajdą ich wybór w dzielnicy ortodoksyjnych Żydów Mea She’arim.

Tel Awiw

Do głównych ulic nowoczesnego Tel Awiwu należą eleganckie Dizengoff St. i Allenby Rd. Ta druga jest często porównywana z nowojorską Wall Street. Z kolei najpopularniejszą trasą spacerową w mieście jest Rothschild Blvd.
Nahalat Binyamin jest popularną dzielnicą artystów. Nazwa dzielnicy, która oznacza Dziedzictwo Beniamina nawiązuje do 1912 r., gdy przybyli tu ubodzy artyści na gwałt potrzebujący wsparcia finansowego. Jedną z bardziej malowniczych i najstarszych zarazem dzielnic miasta, zbudowaną już w 1887 r., zatem jeszcze przed powstaniem Tel Awiwu jest Nowe Tzedek.
Jedną z głównych atrakcji miasta są ciągnące się wzdłuż wybrzeża plaże. Ciekawostkę stanowi plaża religijna, na północ od plaży Hilton. Jest wydzielona specjalnie dla osób, które nie chcą pokazywać całego ciała podczas kąpieli. Trzy razy w tygodniu jest przeznaczona tylko dla kobiet.
Z pamiątek biblijnych znajduje się w Jafie dom Szymona. Miał się w nim zatrzymać apostoł Piotr, gdy po uzdrowieniu Tabity otrzymał polecenie, aby nauczać nie tylko wiernych wyznania mojżeszowego, ale także pogan.
Atrakcyjnym towarem są skóry i futra o bardzo wysokiej jakości. Oferuje je największa sieć sklepów Begged Or. Inne znane sklepy z tej branży to D.R. Jordan w Centrum Dizengoffa oraz Ginette przy HaYarkon St. Centrum izraelskiej mody mieści się w dzielnicy Newe Tzedek.
Innym ciekawym zakupem może być biżuteria. Znakomitą i tanią oferują Czarni Hebrajczycy. Główne rejony handlu biżuterią to Dizengoff St. Cenionym towarem są wyroby ceramiczne, a zwłaszcza kafelki i talerze. W Jafie jest ich największy wybór.
Na pchlim targu w Jafie można kupić miedziane i mosiężne, orientalne dzbanki, tace, filiżanki oraz nargile (fajki wodne), często o bardzo atrakcyjnej cenie. Tam też można nabyć różne pamiątki z drzewa oliwkowego, m.in. krucyfiksy, różańce oraz rzeźby postaci i scenek z Biblii

Historia:

W XIX wieku wraz z rozwojem syjonizmu powiększa się emigracja Żydów z Europy do Palestyny. W latach od 1922 do 1948 Palestyna została brytyjskim terytorium mandatowym. W 1947 została podzielona na dwa państwa: żydowskie i arabskie. W 1948 oficjalnie proklamowano Izrael, czego nie uznały kraje arabskie. W latach od 1948 do 1949 trwała wojna między Arabami i Żydami, którzy zajęli 2/3 byłego brytyjskiego terytorium mandatowego (pozostałą część przyłączyły do siebie Jordania i Egipt). W 1956 Izrael wraz z Wielką Brytanią i Francją) przeprowadził nieudaną inwazję na Egipt, po nacjonalizacji Kanału Sueskiego.
W 1967 zwycięstwo w wojnie z Egiptem (okupacja Półwyspu Synaj i Strefy Gazy), Jordanią (okupacja Zachodniego Brzegu Jordanu i części Jerozolimy) oraz Syrią (okupacja Wzgórza Golan). W 1979 układ pokojowy z Egiptem i zwrot zajętego Synaju). W 1981 aneksja Izraela Wzgórz Golan. W latach 1982-2000 Izrael był zaangażowany militarnie w Libanie. W 1987 wybuch powstania (Intifada) ludności palestyńskiej w Samarii, Judei i Strefie Gazy. Od 1991 pokojowe rozmowy bliskowschodnie. W 1993 pierwsze izraelsko-palestyńskie porozumienie o ustanowieniu autonomii palestyńskiej w Strefie Gazy i mieście Jerycho (później poszerzenie jej na część Zachodniego Brzegu). W 1994 porozumienie kończące stan wojny z Jordanią. W 1998 kolejne porozumienie izraelsko-palestyńskie przewidujące rozszerzenie obszaru autonomii palestyńskiej (wycofanie się wojsk Izraela z 13% Zachodniego Brzegu), w zamian między innymi za obietnicę Palestyńczyków podjęcia walki z terroryzmem. W 2000 załamanie rokowań i rozpoczęcie drugiej Intifady, ataki samobójcze Palestyńczyków, oraz działania armii izraelskiej, budowa muru odgradzającego terytoria okupowane. W 2003 nowy amerykański plan pokojowy (tzw. mapa drogowa). W 2005 wycofanie się Izraelczyków z Gazy. W 2006 druga wojna libańska.

Warto zobaczyć:

1) Mur Zachodni (ściana Płaczu) masywny, gładki, zbudowany z dużych, kamiennych bloków - jest najświętszym miejscem dla Żydów – Jerozolima
2) Kościół św. Anny - Ten piękny kościół krzyżowców, zbudowany w latach 1131-1138, jest doskonałym przykładem architektury romańskiej – Jerozolima
3) Haram asz-Szarif (Wzgórze Świątynne lub plac Świątyni) to ogromna, prostokątna, szeroka esplanada w południowo-wschodniej części Starego Miasta. Tradycyjnie - miejsce Pierwszej Świątyni, a następnie Drugiej Świątyni, zniszczonej przez Rzymian – Jerozolima
4) Muzeum Ziemi Izraela – Tel Awiw
5) Wieżowiec Szalom - Wznoszący się w najstarszej części nowego miasta 140-metrowy budynek z lat 60-tych XX w. był niegdyś najwyższą budowlą w Izraelu. Na trzeciej kondygnacji znajduje się raczej nieciekawe Muzeum Figur Woskowych. Warto wjechać na platformę widokową na 34 piętrze, skąd w jasny dzień rozciąga się piękny widok.
6) Meczet Al-Dżazzara zbudowany w XVII w. – Akka
7) Cytadela została zbudowana w XVIII w. przez Turków. W okresie mandatu brytyjskiego przetrzymywano tu żydowskich aktywistów i więźnów politycznych. Niektórych stracono w sali gilotyny. Zdarzenia te są upamiętnione w Muzeum Bojowników Podziemia. – Akka

Kuchnia

Dzisiejsza kuchnia izraelska jest pełna restauracji serwujących smakołyki ze wszystkich stron świata. Jest to typowe dla krajów w których jest mocno rozwinięty ruch turystyczny. Jednak sytuacja ta nie odzwierciedla tradycyjnej kuchni Izraela. Często osoby, które miały możliwość jedynie powierzchownego zapoznania się z kuchnią izraelską, mają o niej nie najlepsze zdanie - twierdzą, że Ziemia Święta to kulinarna pustynia, a potrawy są tu niewyszukane i proste, ale za to syte i smaczne. Jednak prawda o kuchni izraelskiej jest nieco inna - kuchnia tego kraju jest bardzo różnorodna. Sztuka kulinarna jest tu pewnym kompromisem pomiędzy kulturą arabską, turecką i dalekoazjatycką. W Izraelu dominują potrawy środkowowschodnie, z wybrzeża Morza Śródziemnego, oraz arabskie. Widać to już podczas podawania przystawek, które jadane są przed daniem głównym. Są to lekkie dania, wybierane samodzielnie zazwyczaj z oddzielnego stołu, które podawane są zazwyczaj na typowo arabskim chlebie pita. Innym akcentem arabskim jest siekane mięso, przyprawione dużą ilością pieprzu i zapieczone po zwinięciu w cienkie rurki. Takie danie nazywane jest cygarami marokańskimi. Mussachan to również danie, którego korzenie znajdują się w kulturze arabskiej. Przyrządzane jest z kurczaka pieczonego z cebulą, migdałami i przyprawami, a podawane na chlebie pita. Z kolei wpływy tureckie objawiają się np. w potrawie tahini - jest to pasta z nasion sezamu, często z natką pietruszki, oliwą, cytryną i czosnkiem. Innym turecko greckim akcentem jest znany nad Morzem Śródziemnym deser przyrządzany z plastrów ciasta przekładanych masą orzechowo - migdałową i nasączonych miodem lub syropem - baklava.

Wiele restauracji oferuje wysoki poziom usług i duży wybór potraw środkowowschodnich, które z pewnością zadowolą każdego smakosza. Poza kuchnią lokalną istnieją liczne resytauracje specjalizujące się w potrawach międzynarodowych. W kawiarniach można coś taniej przekąsić, ale wybór potraw jest dość ograniczony. Znakomite szybkie przekąski oferują uliczne bary i kioski, które można spotkać niemal na każdym kroku.
Oczywiście mówiąc o kuchni izraelskiej nie można pominąć koszerności. Trzeba pamiętać, że zwyczaje kulinarne w Izraelu związane są z obowiązującymi Żydów ścisłymi przepisami dietetycznymi kaszrutu. Zasady te dotyczą nie tylko sposobu przyrządzania potraw i składników do nich używanych, ale również sposobu podawania dań. Na przykład w czasie święta pesach restauracje koszerne nie mogą podawać chleba i ciastek.

W Izraelu pije się napoje jak w całej Europie - woda, soki, piwa, wina, herbata i kawa są tu na porządku dziennym.

Ważne

1) Na terenach zamieszkanych przez ludność arabską sporadycznie może dochodzić do niepokojów i zamieszek (Nazaret, Autonomia Palestyńska - Betlejem, Hebron, Jerycho). Zdarzają się nawet przypadki ostrzeliwania lub obrzucania kamieniami autokarów turystycznych. Należy bezwzględnie unikać odwiedzania tych terenów w czasie zamieszek.
2) W Izraelu, pomimo stosowania różnorodnych środków bezpieczeństwa, nadal dochodzi do zamachów terrorystycznych. Aby zminimalizować indywidualne ryzyko należy unikać miejsc szczególnie zatłoczonych, jak targowiska, dworce autobusowe, środki masowego transportu. Należy bezwzględnie stosować się do wymogów i zaleceń władz w zakresie środków bezpieczeństwa (np. rewizje toreb przy wejściu do centrów handlowych).
3) Należy zachować szczególną ostrożność w podróżowaniu po Wzgórzach Golan ze względu na dużą liczbę min przeciwpiechotnych ulokowanych na obszarach, przez które prowadzą niemalże wszystkie szlaki komunikacyjne. Tereny północnego Izraela, powyżej Hajfy są okazjonalnymi celami artylerii ekstremistów islamskich operujących z południowego Libanu.
4) Nie istnieją szczególne zagrożenia sanitarno-epidemiologiczne. Nie wymaga się szczepień ochronnych. Należy przestrzegać elementarnych zasad higieny, szczególnie na Zachodnim Brzegu i w Strefie Gazy, gdzie mogą pojawiać się ogniska chorób zakaźnych.
5) sługi medyczne są na bardzo wysokim poziomie, mogą jednak okazać się drogie dla osób nie ubezpieczonych. Cena wizyty lekarskiej oscyluje wokół 100 USD, a u specjalisty od 300 USD wzwyż. Doba w szpitalu kosztuje od 70 do 1000 USD. Istnieje powszechny dostęp do opieki medycznej. Językiem powszechnie stosowanym oprócz hebrajskiego jest angielski, w niektórych miejscach rosyjski (w większości supermarketów).
6) Obywatele polscy legitymujący się ważnym paszportem mogą wjeżdżać i przebywać na terytorium Izraela bez wizy do 90 dni. Nie dotyczy to przyjazdów w celu podjęcia pracy, innej działalności zarobkowej lub pobytu stałego.
7) Wymagany okres ważności paszportu wynosi 12 miesięcy.
8)
Adres placówki w Polsce:
Ambasada Państwa Izraela
ul. Krzywickiego 24, 02-078 Warszawa
tel. 825 00 28, 825 09 23, 825 63 84; fax 825 16 07
e-mail: itonut@israel.pl
www.israel.pl

Polskie przedstawicielstwa:
Ambasada RP: 16, Soutine St., Tel-Aviv 64-684, Israel
tel. (0-0972 03) 52 40-186 do 88, 5240-191, 5240-707
fax 523 78 06, 527 47 26
tlx (606) 371765 SECIN IL
e.mail: embpol@netvision.net.il

Konsulat RP w Hajfie
Konsul Honorowy: Jan Robinsohn
(hebrajski, jidysz, polski, angielski, niemiecki, francuski)
3, Shmaryahu Levin Str., 33101 Hajfa
tel./fax (0-097204) 86 27-278

Konsulat RP w Jerozolimie
Konsul Honorowy: Zeev Baran
tel. (02) 5665 845, fax. (02) 5665 790

Konsulat RP w Tel Awiwie
Konsul Honorowy: Peretz Unikowski (jidysz, polski)
tel./fax (03) 544 38 74

Porady dla podróżnika:

1) Z wyjątkiem okolic obiektów o charakterze obronnym praktycznie nie istnieją ograniczenia w poruszaniu się po terytorium Izraela. Okresowo może być zamknięty wjazd do Autonomii Palestyńskiej. Ma to zwykle miejsce w następstwie ataków terrorystycznych lub w okresach przesilenia politycznego. W okresie intensywnych deszczów (grudzień, luty, marzec) drogi wokół Morza Martwego mogą być okresowo zamknięte.
2) Restrykcyjne przepisy fitosanitarne zakazują wwozu żywności i roślin. Ponadto zakazuje się wwozu stylizowanych monet, matryc do ich produkcji oraz urządzeń i automatów do gier hazardowych.
3) Izrael zamieszkiwany jest w większości przez wyznawców religii mojżeszowej oraz muzułmańskiej. Niepisane normy zwyczajowe nakazują respektowanie odmiennych rytuałów i sposobów zachowania. Nie należy więc przesadnie podkreślać swojej odmienności. Nie należy również odwiedzać miejsc kultu bez aprobaty osób uczestniczących w uroczystościach religijnych, a także fotografować tych osób bez ich zgody.
4) W Izraelu w okresie szabasu, tj. od piątku wieczorem praktycznie zamiera życie na ulicach, komunikacja jest poważnie ograniczona, niektóre ulice są zamykane - należy to uwzględnić w swoich planach wycieczkowych. Szabas kończy się w sobotę wieczorem.
5) Karty kredytowe są powszechnie akceptowane. W miastach nie ma problemu ze znalezieniem bankomatu.
6) Izrael honoruje prawo jazdy wydane przez władze polskie oraz międzynarodowe prawo jazdy przez okres 90 dni od wjazdu. Przy dłuższym, uzasadnionym pobycie należy uzyskać dokument izraelski. Procedura wymaga tłumaczenia krajowego prawa jazdy na język hebrajski, wniesienia opłat i zdania egzaminu praktycznego. Wydawane są 2 rodzaje prawa jazdy: na samochody z automatyczną skrzynią biegów oraz na samochody z ręczną skrzynią biegów. Aby wynająć samochód lub motocykl, niezbędne jest prawo jazdy oraz (w większości firm wynajmujących samochody) karta kredytowa znanych sieci (VISA, Masterlink itp.). Zazwyczaj firmy miejscowe oferują samochody z automatyczną skrzynią biegów.
7) Nie ma obowiązku meldunkowego. Z uwagi na zdarzające się uliczne kontrole izraelskich służb imigracyjnych i policji cudzoziemcy powinni stale mieć przy sobie dokumenty podróży. Jeśli podczas kontroli turyści nie będą ich mieli, miejscowe służby mogą ich zatrzymać do czasu wyjaśnienia, czy ich pobyt w Izraelu jest legalny.